Spawacze są bardzo poszukiwani i cenieni na całym świecie. Efekty ich cennej pracy widać niemal w każdej dziedzinie życia. Biorąc pod uwagę tak szeroki i zróżnicowany zakres zadań, jakie może wykonywać spawacz, niezwykle ważne jest, aby wiedział, która metoda spawania najlepiej odpowiada danym warunkom. W przeszłości pisaliśmy już o rodzajach spawania (jak widać w naszym przewodniku „Jak zostać spawaczem”), ale tym razem przyjrzymy się różnym pozycjom spawalniczym.
Dlaczego potrzebujemy różnych pozycji spawania?
Różne pozycje spawania odzwierciedlają sposób, w jaki spawacz wykona spoinę, i są analizowane w kontekście pozostałych parametrów branych pod uwagę podczas wykonywania spoiny. Pozycja spawania ma kluczowe znaczenie dla określenia poziomu umiejętności wymaganego od spawacza, dlatego stanowi tak ważny element certyfikacji spawalniczej.
Drugim kluczowym czynnikiem określającym pozycję spawania jest zestaw parametrów fizycznych wykonywanego spoiny. Wybrana pozycja spawania musi być idealnie dopasowana do pozostałych parametrów, aby zapewnić jakość i wytrzymałość spoiny.
Ile jest różnych stanowisk?
Oznaczenia pozycji spawalniczych są ujednolicone, a najczęściej stosowanymi normami są ASME i EN. Główne pozycje spawalnicze to:
–Flat (Pensylwania)
–Angle (wydanie papierowe)
–Poziomy (komputer)
–Pionowy (może być rosnący lub malejący)
–Koszty ogólne (PE)
Co jeszcze powinniśmy wiedzieć o czterech różnych pozycjach spawania?
Cztery pozycje spawalnicze to techniki, które pozwalają spawaczom łączyć metale niezależnie od tego, gdzie znajduje się metal lub element.
Wymieniliśmy je według stopnia trudności – w tej samej kolejności powinieneś się ich uczyć i ćwiczyć.
Pozycja płaska:
Jest to najłatwiejszy rodzaj spoiny i pierwsza pozycja spawalnicza, której nauczysz się, rozpoczynając pracę w tej branży. Metal układa się na płaskiej powierzchni, a łuk spawalniczy (płomień) przesuwa się nad spoiną w poziomie. W ten sposób zgrzewana jest górna strona połączenia, a stopiony materiał spływa w dół, wypełniając krawędzie i rowki.
Spawanie należy wykonywać płynnym ruchem, topiąc ścianki blachy w celu utworzenia niewielkiej kałuży stopu. Przegrzanie kałuży stopu może spowodować oparzenia metalu, które osłabiają wytrzymałość spoiny.
Pozycja kąta:
Pozycję PB można przekształcić w jedną z pozycji opisanych powyżej, przy czym występuje tu pewna specyfika geometryczna. Pozycję tę można przekształcić w spoinę płaską o względnym położeniu geometrycznym wynoszącym 90°. Ze względu na specyficzną geometrię elementów przeznaczonych do stopienia i zespawania w tego rodzaju pozycji stosuje się wyższe wartości prądu niż w pozostałych pozycjach opisanych dotychczas.
Pozycja pozioma:
W tej sytuacji oś spoiny przebiega poziomo, a sposób wykonania spoiny w tej pozycji zależy głównie od wybranego rodzaju spoiny. Zaleca się wykonanie spoiny pachwinowej lub spoiny w rowku, jednak obie te techniki różnią się znacznie pod względem wykonania i wymagają pewnych umiejętności oraz stanowią pewne wyzwanie.
Jednym z problemów, z którymi możesz się spotkać, jest spływanie stopionego metalu na dolną stronę spoiny. Powoduje to, że ciepło unosi się w górę i tworzy jednolitą warstwę spawalniczą. Doświadczony spawaczrozłoży ciepło bardziej równomiernie, aby zapobiec spływaniu jeziorka stopionego metalu.
Pozycja pionowa:
W tym przypadku zarówno spoina, jak i blacha są ułożone pionowo, jednak, jak można sobie wyobrazić, może to spowodować spływanie stopionego metalu w dół i gromadzenie się go w jednym miejscu na dnie. Rozwiązaniem jest spawanie w pozycji pionowej do góry, ustawiając palnik pod kątem około 45 stopni. Należy również rozważyć trzymanie pręta między płomieniem a jeziorkiem spawalniczym, aby zapewnić dobrą jakość spoiny przy minimalnym spływie metalu.
Ten rodzaj spawania może być trudny i nie jest zalecany dla osób zupełnie początkujących.
Pozycja nad głową:
Najbardziej skomplikowana ze wszystkich pozycji spawalniczych – spawanie nad głową – polega na wykonywaniu spoiny od spodu połączenia. Nad spawaczem znajdują się dwa elementy metalowe, co wymaga od niego odpowiedniego ustawienia ciała, aby dotrzeć do miejsc połączeń. Jednym z potencjalnych wyzwań jest ugięcie się metalu, które powoduje powstanie wybrzuszenia. Oczywiście jest to niepożądane, ale można tego uniknąć, o ile spawacz nie dopuści do zbytniego powiększenia się jeziorka stopionego metalu. Problem ten można rozwiązać, wykonując spawanie cierpliwie i pozwalając metalowi zestalić się, jeśli jeziorko zacznie się zbytnio powiększać.
Ograniczenia dotyczące poszczególnych stanowisk
Wszystkie te informacje i zasady dotyczące kątów mają kluczowe znaczenie dla określenia pozycji spawania, jednak w praktyce rzeczywisty kierunek spoiny może się różnić o kilka stopni – jak więc wpływa to na pozycję spawania?
Można na przykład spotkać połączenia, które powinny być spawane w pozycji poziomej (tj. pod kątem 0° względem płaszczyzny poziomej), ale mają nachylenie wynoszące 10°/15°. Jak traktuje się takie połączenia i o jakiej pozycji mowa w takich przypadkach?
Przepisy określające dopuszczalne wartości dla poszczególnych elementów wskażą nam, jakiego wzorca należy użyć w przypadku danego połączenia spawanego.
| Stanowisko | Przechył osi | Obrót |
| Mieszkanie | 0° – 15° | 150–210°C |
| Poziomy | 0° – 15° | 80° – 150° 210° – 280° |
| Koszty ogólne | 0° – 80° | 0° – 80° 210° – 360° |
| Pionowy | 15° – 80° 80° – 90° | 80° – 280° 0° – 360° |
Zrozumienie różnych symboli spawalniczych
Architekci mogą umieszczać na swoich rysunkach technicznych symbole spawalnicze, aby ułatwić pracę spawaczom. Warto zapoznać się z tymi oznaczeniami.
| Symbol spawalniczy | Pozycja spawania | Rodzaj spoiny |
| 1 F | Pozycja płaska | Spoina czołowa |
| 1 G | Pozycja płaska | Spoina rowkowa |
| 2 F | Pozycja pozioma | Spoina czołowa |
| 2 G | Pozycja pozioma | Spoina rowkowa |
| 3 F | Pozycja pionowa | Spoina czołowa |
| 3 G | Pozycja pionowa | Spoina rowkowa |
| 4 F | Pozycja nad głową | Spoina czołowa |
| 4 G | Pozycja nad głową | Spoina rowkowa |
Wykonanie skomplikowanych spoin
Z biegiem czasu, w miarę zdobywania coraz większego doświadczenia, nie tylko opanujesz różne pozycje spawalnicze, ale przekonasz się, że w rzeczywistych sytuacjach spawalniczych będziesz instynktownie wiedzieć, co należy zrobić. Ważne jest, abyś ćwiczył każdy rodzaj spoiny w bezpiecznych warunkach, tak aby zdobyć wiedzę i doświadczenie niezbędne do ich skutecznego wykonywania.
Wraz z Soldamatic, pierwszym na świecie symulatorem spawania opartym na rzeczywistości rozszerzonej, możesz ćwiczyć wszystkie pozycje spawania bez żadnych ograniczeń. Technologia rzeczywistości rozszerzonej pozwala na ćwiczenia bez marnowania materiałów i materiałów eksploatacyjnych, a także umożliwia tworzenie wielu różnych scenariuszy spawania, które pomogą Ci opanować wszystkie pozycje i wymagania spawalnicze. Więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj.
