Hàn là một kỹ năng tuyệt vời mà ai cũng có thể học được, và giống như hầu hết các trải nghiệm học tập khác, có những bài học chỉ thực sự thấm thía khi ta mắc sai lầm. Tuy nhiên, hàn lại là một trường hợp ngoại lệ. Sai lầm trong hàn có thể gây tốn kém và nguy hiểm, vì vậy điều quan trọng là bạn phải nhận thức rõ những sai lầm đó là gì, cách tránh chúng và cách đảm bảo an toàn cho bản thân.
Thông qua việc kiểm tra và kiểm soát chất lượng, có thể phát hiện ra các loại khuyết tật khác nhau, thậm chí đôi khi còn có thể nhận biết được sự tồn tại của một số khuyết tật ẩn bên dưới bề mặt.
Quá trình hàn cần được kiểm tra trước, trong và sau khi thực hiện. Nhờ đó, có thể phát hiện được tất cả các lỗi có thể xảy ra trong quá trình hàn.
Hãy bắt đầu và cùng tìm hiểu một số lỗi hàn thường gặp nhất mà chúng ta cần tránh…
Chuẩn bị chưa kỹ lưỡng cho công việc hàn
Đảm bảo chất lượng là yếu tố then chốt khi thực hiện hàn, không chỉ để làm hài lòng người sử dụng lao động mà còn để đảm bảo mối hàn chịu được áp lực và không gây nguy hiểm cho người khác.
Đây là những gì bạn cần làm:
- Làm sạch vật liệu nền để loại bỏ bụi bẩn, bụi, dầu, mỡ và các tạp chất khác, tránh để chúng lẫn vào vũng hàn. Có thể cần phải sử dụng phương pháp phun cát để loại bỏ rỉ sét.
- Khi cần thiết, hãy sử dụng máy mài góc để xử lý các bề mặt kim loại rộng và phẳng (rất phù hợp cho hàn TIG hoặc MIG, nhưng không thích hợp cho các tấm kim loại mỏng) – giấy nhám là một phương án thay thế rẻ hơn nhưng tốn nhiều thời gian hơn.
- Kiểm tra xem có dây cáp nào bị lỏng hoặc hư hỏng không (thay thế hoặc siết chặt nếu cần) để đảm bảo không xảy ra biến động về điện áp và nhiệt độ.
- Cần xem xét chính mối hàn và đánh giá xem các khe hở có thể gây ra hiện tượng cháy thủng hoặc biến dạng hay không, đồng thời tiến hành cố định hoặc kẹp chặt khi cần thiết.
- Hãy đảm bảo tuân thủ các thiết lập thông số hàn theo quy trình hàn. Hãy đọc kỹ hai lần để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào.
Vật liệu độn giá rẻ
Việc tiết kiệm được một chút chi phí ở đây hay ở đó có thể khiến bạn tưởng rằng mình đang lấy lòng sếp, nhưng thực tế là việc sa vào cám dỗ mua các loại kim loại hàn chất lượng kém sẽ gây ra nhiều vấn đề và chi phí phát sinh về sau. Những loại kim loại hàn giá rẻ này dẫn đến các khuyết tật mối hàn, bắn tóe quá mức và quá trình cấp dây không ổn định, tất cả những điều này cuối cùng sẽ quay lại gây rắc rối cho bạn.
Thay vì chỉ tính đến số tiền tiết kiệm được từ việc sử dụng vật liệu rẻ tiền, hãy cân nhắc đến chi phí phát sinh cho nhân công và vật liệu sửa chữa khi phải khắc phục một mối hàn kém chất lượng. Hãy đầu tư vào một số loại xịt chống bắn tóe để đảm bảo công việc được thực hiện đúng ngay từ lần đầu tiên.
Thiết bị cũ kỹ hoặc lạc hậu
Mặc dù lời khuyên này có vẻ tốn kém, nhưng những khoản tiết kiệm được trong dài hạn đã được chứng minh qua:
- Giảm thời gian chuẩn bị cho mối hàn
- Các tính năng điều khiển được cải tiến, giúp thao tác trở nên trực quan hơn
- Tốc độ cấp dây cao hơn
- Tăng cường độ bám dính tại các mối hàn
Hầu hết các dự án nâng cấp thiết bị đều mang lại lợi nhuận đầu tư (ROI) khá nhanh, tuy nhiên, bạn nên luôn tiến hành phân tích tiết kiệm chi phí để xác định xem liệu bạn có đủ khả năng tài chính để đầu tư vào thiết bị mới hay không.
Bỏ qua công tác bảo trì
“Không biết thì không lo,” phải không? Nhưng điều đó không đúng khi các công cụ và thiết bị của bạn liên tục hỏng hóc, xuống cấp và gây ra vô số rắc rối – những rắc rối dẫn đến chi phí ngày càng tăng và thời gian ngừng hoạt động kéo dài.
Việc bảo dưỡng định kỳ đóng vai trò rất quan trọng và bao gồm việc kiểm tra bằng mắt thường và kiểm tra thực tế đối với súng hàn, vật tư tiêu hao, nguồn điện, hệ thống cấp dây và trang thiết bị bảo hộ cá nhân. Công tác bảo dưỡng phòng ngừa có thể được thực hiện nhanh chóng hàng ngày trong các khoảng thời gian nghỉ, hàng tuần với mức độ kỹ lưỡng hơn, hoặc nhờ sự hỗ trợ của chuyên gia.
Bỏ qua các biện pháp phòng ngừa về an toàn và sức khỏe
Sự bất cẩn sẽ không giúp bạn có được bạn bè trong ngành này. Những người coi nhẹ các quy định về an toàn và sức khỏe thường là những người đầu tiên gặp tai nạn. Hầu hết các vụ tai nạn đều có thể phòng ngừa được. Ví dụ:
- Tia lửa điện: những người không bảo vệ mắt bằng trang bị cần thiết sẽ phải tiếp xúc với ánh sáng chói và tia cực tím, cả hai yếu tố này đều có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho mắt trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Hãy nhớ đội mũ bảo hộ, đeo tấm che mặt, kính bảo hộ và găng tay, ngay cả khi chỉ hàn trong một giây.
- Bỏng da: lửa rất nóng, đơn giản vậy thôi. Thực tế, lửa nóng đến mức có thể làm chảy một loại kim loại và hàn nó vào một loại kim loại khác! Hãy tưởng tượng lửa có thể gây ra hậu quả gì cho làn da của bạn nếu bạn không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết để bảo vệ bản thân. Các tia lửa bắn tung tóe, xỉ hàn và nhiệt độ cao từ ngọn lửa hàn đòi hỏi thợ hàn phải mặc tạp dề, đội mũ bảo hộ, đeo găng tay và mặc áo sơ mi dài tay
- Khói hàn: Mặc dù hỏa hoạn thường được coi là nguyên nhân chính, nhưng khói hàn và khói bụi cũng có thể cực kỳ nguy hiểm. Hãy đảm bảo xưởng hàn có hệ thống thông gió đầy đủ và hệ thống hút khói, bụi hiệu quả, không chỉ trong quá trình hàn mà còn trong các công đoạn cắt và mài.
- Điện giật: Mặc dù ít gặp hơn trong tự nhiên, nhưng điện vẫn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng không kém, và gây ra mối nguy hiểm lớn cho những ai không có sự chuẩn bị. Không được nghịch ngợm với các thiết bị hàn và bảng điều khiển của chúng, vì chúng không phải là đồ chơi. Nguyên nhân gây ra các vụ điện giật thường là do thiết bị bị hỏng, nhưng tình trạng này cũng có thể xảy ra trong điều kiện làm việc ẩm ướt. Luôn đảm bảo kết nối đất an toàn và sử dụng vật liệu cách điện chất lượng cao.
Để biết thêm thông tin, vui lòng tham khảo hướng dẫn an toàn hàn của chúng tôi.
Thiếu đào tạo và thực hành
Kinh nghiệm đóng vai trò quan trọng trong hầu hết mọi lĩnh vực, nhưng khi nói đến hàn, tầm quan trọng của nó lại càng lớn hơn. Lần đầu tiên tiếp xúc với công việc hàn có thể khiến bạn cảm thấy lo lắng, và việc đào tạo chuyên sâu đòi hỏi chi phí vật tư tiêu hao và thời gian cao hơn. Chính vì vậy, các công nghệ và giải pháp mới đang mở ra một bước tiến mới trong đào tạo hàn; bạn có thể xem cách Soldamatic ứng dụng Thực tế tăng cường (Augmented Reality) để đào tạo thế hệ thợ hàn tiếp theo tại đây.
Việc đào tạo lại cũng mang lại rất nhiều giá trị. Khi công nghệ, kỹ thuật và thiết bị ngày càng được cải tiến và đổi mới, một số thợ hàn có thể vô tình bị tụt hậu. Vì lý do này, việc phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD) là vô cùng quan trọng. Đây là trách nhiệm chung của cả thợ hàn và người sử dụng lao động trong việc đầu tư tiền bạc và thời gian vào việc nâng cao kỹ năng của họ. Đối với người sử dụng lao động, việc sở hữu một đội ngũ lao động được đào tạo đầy đủ sẽ giúp tăng hiệu quả làm việc và hy vọng rằng nếu họ quyết định đầu tư vào thợ hàn của mình, điều này sẽ góp phần củng cố mối quan hệ trung thành giữa hai bên.
Các biện pháp an toàn tốt nhất trong hàn
Như chúng ta đã thảo luận, có rất nhiều sai sót có thể xảy ra trong quá trình hàn, vậy làm thế nào để chúng ta có thể giảm thiểu chúng? Dưới đây là một số phương pháp hay nhất từ đội ngũ thợ hàn giàu kinh nghiệm của chúng tôi để giúp bạn:
Trước khi hàn, hãy đảm bảo rằng:
– Vật liệu nền và loại sản phẩm phải phù hợp với những quy định trong bản vẽ chế tạo và quy trình hàn (pWPS hoặc WPS).
– Hình dạng và kích thước của bề mặt chuẩn bị đáp ứng các yêu cầu của quy trình hàn.
– Các bề mặt hàn và các bề mặt liền kề phải được làm sạch hoàn toàn khỏi các lớp oxit và sơn, đồng thời mọi quy trình xử lý bề mặt phải được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn ứng dụng hoặc tiêu chuẩn sản phẩm.
– Các điểm hàn giữ các bộ phận lại với nhau và sẽ được nung chảy lại trong quá trình hàn hoàn thiện không có các khuyết tật như nứt, lỗ rỗng, tạp chất, v.v.
Trong quá trình hàn, hãy đảm bảo rằng:
– Không có khuyết tật nào có thể nhìn thấy được, chẳng hạn như vết nứt hoặc lỗ rỗng. Nếu phát hiện có khuyết tật, cần phải báo cáo để có thể thực hiện các biện pháp khắc phục trước khi tiếp tục hàn thêm kim loại.
– Phần chuyển tiếp giữa các đường hàn cũng như giữa các mối hàn và kim loại nền được tạo hình sao cho có thể đạt được sự kết dính tốt trong quá trình hàn khi thực hiện đường hàn tiếp theo.
– Độ sâu và hình dạng của rãnh hàn phải tuân theo quy trình hàn (WPS) hoặc quy trình hàn sửa đổi (pWPS), nhằm đảm bảo loại bỏ hoàn toàn kim loại hàn theo quy định.
– Sau khi hoàn tất các công việc sửa chữa cần thiết, mối hàn phải đáp ứng các yêu cầu ban đầu của quy trình hàn.
Sau khi hàn, hãy đảm bảo rằng:
– Đối với các mối hàn đối đầu một mặt, độ thâm nhập, độ lõm ở gốc mối hàn cũng như mọi độ lệch hoặc co ngót của mặt vát đều nằm trong giới hạn quy định cho các tiêu chí nghiệm thu.
– Mọi vết xước đều nằm trong phạm vi các yêu cầu được quy định trong tiêu chí chấp nhận.
– Mọi khuyết tật, chẳng hạn như vết nứt hoặc lỗ rỗng, được phát hiện trên bề mặt và ZAT đều đáp ứng các tiêu chí chấp nhận đã được quy định.
– Bất kỳ dụng cụ tạm thời nào được hàn vào cụm lắp ráp hoàn chỉnh nhằm hỗ trợ quá trình gia công hoặc lắp ráp, khi tháo ra, không được để lại bất kỳ khuyết tật nào trên kết cấu.
– Mọi vết sơn lót đều nằm trong giới hạn của tiêu chí chấp nhận.
Phán quyết
Ai cũng mắc sai lầm, đó là chuyện thường tình. Tuy nhiên, có người mắc nhiều sai lầm, có người lại mắc ít hơn. Có người cẩn trọng và chuẩn bị kỹ lưỡng, trong khi người khác lại bất cẩn và thích “chơi liều”. Khi nói đến hàn, câu trả lời là cần phải cẩn trọng và chuẩn bị kỹ lưỡng hơn để tạo ra những mối hàn chất lượng cao, tránh gây tổn hại cho bản thân, vật liệu kim loại và môi trường xung quanh, đồng thời giúp bạn trưởng thành hơn trong công việc của mình.
Điều quan trọng là các thợ hàn cần ưu tiên chất lượng hơn chi phí, và không nên tìm cách cắt giảm chi phí một cách thiếu thận trọng chỉ để tiết kiệm một chút ở chỗ này chỗ kia. Sự kiên nhẫn, chất lượng và sự cẩn trọng sẽ giúp bạn vươn lên trở thành một thợ hàn hàng đầu.
