An toàn trong hàn không chỉ đơn thuần là một ưu tiên. Một trong những bộ phận quan trọng nhất là khuôn mặt và đôi mắt, vốn phải tiếp xúc với bức xạ (tia cực tím hoặc hồng ngoại), tia lửa và vết bắn, cùng các nguy cơ môi trường khác liên quan đến công việc hàn. Đó chính là lý do tại sao các thợ hàn, dù là người mới bắt đầu hay đã có kinh nghiệm, đều nên dành thời gian để lựa chọn mũ hàn phù hợp trong số rất nhiều lựa chọn hiện có: loại mũ hàn thụ động hoặc tự động điều chỉnh độ tối, độ tối cố định hoặc có thể điều chỉnh, hai, ba hoặc bốn cảm biến…
Ngoài việc mang lại sự thoải mái, công cụ an toàn này còn có thể tác động đáng kể đến năng suất và chất lượng mối hàn.
Dưới đây là tám yếu tố bạn cần lưu ý khi chọn mũ hàn:
1. Đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng.
Mũ bảo hiểm mà bạn chọn phải đáp ứng các tiêu chuẩn ANSI (*) Z87.1 – 2003 (còn được gọi là ANSI Z87+) hoặc tiêu chuẩn châu Âu BS EN 175:1997.
2. Kính bảo hộ thụ động so với kính tự động điều chỉnh độ tối.
Mũ hàn tự động điều chỉnh độ tối sẽ tự động tối lại khi thợ hàn tạo ra hồ quang. Ưu điểm chính của loại mũ này là ngay cả khi hệ thống điện tử gặp sự cố, nó vẫn đảm bảo mức độ bảo vệ tối thiểu theo tiêu chuẩn ANSI. Hơn nữa, tất cả các loại mũ hàn tự động điều chỉnh độ tối đáp ứng các tiêu chuẩn đều cung cấp khả năng bảo vệ 100% khỏi các tia hồng ngoại và tia cực tím có hại, với mức độ tối dao động từ #8 cho các ứng dụng dòng điện thấp đến #13 cho các ứng dụng dòng điện cao.
Mũ hàn thụ động được đội ở tư thế ngửa và thợ hàn sẽ gập mũ xuống ngay trước khi tạo hồ quang, bằng một cái gật đầu nhanh hoặc một động tác xoay cổ. Đây là lựa chọn tiết kiệm chi phí nhưng:
• Đối với người mới bắt đầu hoặc những người không có kinh nghiệm, việc định vị điện cực khi mũ hàn đã được gài chặt vào vị trí có thể gặp khó khăn. Điều này có thể dẫn đến việc bắt đầu mối hàn không tốt, từ đó gây ra khuyết tật mối hàn hoặc phải mài mòn quá mức.
• Hàn điểm, hoặc nhiều mối hàn ngắn, có thể khó thực hiện và kém hiệu quả vì thợ hàn phải liên tục nâng và hạ mũ bảo hộ hàn.
• Việc lặp đi lặp lại động tác nâng và hạ mũ bảo hộ có thể gây mỏi cổ và, trong một số trường hợp, có thể dẫn đến chấn thương do căng thẳng lặp đi lặp lại.
• Mũ bảo hộ không khóa vào vị trí hoặc thời gian không chính xác có thể dẫn đến tia lửa điện vô tình nếu tia lửa điện đánh xuống trước khi mũ bảo hộ được đặt vào vị trí.
3. Tròng kính có độ tối cố định so với tròng kính có độ tối thay đổi.
Nếu bạn đã chọn kính hàn tự động điều chỉnh độ tối, bạn cần phải lựa chọn giữa kính có độ tối cố định và kính có độ tối điều chỉnh được, tùy thuộc vào nhu cầu hàn của bạn. Kính có độ tối cố định chỉ có thể điều chỉnh tối đến một mức độ tối đã được định sẵn, thường là #10. Loại kính này rất hữu ích khi hàn với một quy trình và một loại vật liệu duy nhất. Đối với nhiều quy trình và vật liệu hơn, tốt hơn hết là nên chọn loại kính có độ tối điều chỉnh được.
4. Thời gian phản ứng của ống kính.
Đó là khoảng thời gian cần thiết để thấu kính chuyển sang màu tối ngay khi tia lửa hàn bùng lên. Quá trình này phải diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Chỉ một chút chậm trễ cũng có thể gây ra hiện tượng gọi là ‘mắt hồ quang’, tức là cảm giác khó chịu và khô rát ở mắt, có thể dẫn đến tổn thương nghiêm trọng cho mắt. Tốc độ dao động từ 1/3.600 giây (đối với ống kính cấp cơ bản) đến 1/20.000 giây đối với các loại ống kính công nghiệp hoặc chuyên nghiệp. Phân số càng lớn thì thời gian phản ứng của ống kính càng nhanh.
5. Cảm biến hồ quang.
Sự khác biệt giữa mũ hàn tự động điều chỉnh độ tối cơ bản và loại chuyên nghiệp hơn nằm ở số lượng cảm biến dùng để phát hiện tia lửa hàn nhằm kích hoạt quá trình điều chỉnh độ tối. Mũ hàn cơ bản có hai cảm biến, trong khi các loại cao cấp hơn có ba hoặc bốn cảm biến.
6. Trọng lượng và sự thoải mái.
Vì thợ hàn phải đội mũ bảo hộ trong nhiều giờ liền, hai yếu tố này cần được xem xét để giảm thiểu tình trạng mỏi cổ và các chấn thương khác. Một số khuyến nghị ở đây là: hãy chọn mũ bảo hộ có trọng lượng khoảng 0,5 kg, thử đội và điều chỉnh cho vừa vặn để đảm bảo cảm giác thoải mái, đồng thời kiểm tra xem bộ phận đỡ đầu và dây đeo cũng phải thoải mái, chất lượng tốt và phù hợp với kích cỡ đầu của bạn.
7. Khu vực quan sát.
Mỗi chiếc mũ hàn đều có vùng quan sát riêng, bạn nên thử các tùy chọn khác nhau để xem loại nào phù hợp nhất với mình. Điều này phụ thuộc vào việc bạn thích vùng quan sát rộng hơn hay hẹp hơn, giúp bạn tập trung vào một khu vực cụ thể. Chất lượng của mũ hàn ảnh hưởng trực tiếp đến cách bạn quan sát đường hàn và môi trường xung quanh, và do đó, nó cũng ảnh hưởng đến chất lượng công việc của bạn.
8. Chọn một thương hiệu uy tín
Mặc dù lời khuyên này có thể áp dụng cho nhiều ngành nghề và sản phẩm khác nhau, nhưng nó lại càng trở nên quan trọng hơn trong ngành hàn. Khi làm việc trong điều kiện nhiệt độ rất cao hoặc ở những tư thế khó khăn, bạn phải đảm bảo thiết bị của mình hoạt động bình thường. Các thương hiệu lớn trong ngành hàn có nhiều năm kinh nghiệm hợp tác trực tiếp với thợ hàn, cung cấp thiết bị chất lượng cao và luôn lắng nghe ý kiến phản hồi của họ.
Hãy lắng nghe ý kiến và lời khuyên từ các đồng nghiệp có kinh nghiệm; kinh nghiệm của họ với các thương hiệu khác nhau có thể thực sự hữu ích khi bạn phải lựa chọn giữa các thương hiệu. Đôi khi, vấn đề không chỉ nằm ở giá cả và chất lượng, mà còn ở dịch vụ hỗ trợ khách hàng hay khả năng cung cấp phụ tùng thay thế của họ.
Nếu bạn đang có ý định trở thành hoặc đã là một thợ hàn chuyên nghiệp, bạn nên dành thời gian để lựa chọn chiếc mũ bảo hộ hàn phù hợp nhất với nhu cầu và môi trường làm việc của mình.
(*) Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ
