Bezpieczeństwo podczas spawania to coś więcej niż tylko priorytet. Jednymi z najbardziej narażonych części ciała są twarz i oczy, które są wystawione na działanie promieniowania (ultrafioletowego lub podczerwonego), iskier i rozprysków oraz innych zagrożeń środowiskowych związanych ze spawaniem. Właśnie dlatego spawacze, zarówno początkujący, jak i zaawansowani, powinni poświęcić odpowiednią ilość czasu na wybór hełmu spawalniczego spośród szerokiej gamy dostępnych opcji: hełmy pasywne lub samozaciemniające, o stałym lub zmiennym stopniu zaciemnienia, z dwoma, trzema lub czterema czujnikami…
Oprócz zapewnienia komfortu, to narzędzie bezpieczeństwa może mieć znaczący wpływ na wydajność i jakość spawania.
Oto osiem kwestii, które należy wziąć pod uwagę przy wyborze hełmu spawalniczego:
1. Spełniać normy jakości.
Wybrany przez Ciebie kask powinien spełniać wymagania normy ANSI (*) Z87.1 – 2003 (zwanej również ANSI Z87+) lub europejskiej normy BS EN 175:1997.
2. Soczewki pasywne a soczewki samozaciemniające.
Hełmy spawalnicze z automatycznym przyciemnianiem przyciemniają się w momencie zapalenia łuku spawalniczego. Główną zaletą tego rodzaju hełmów jest to, że nawet w przypadku awarii układu elektronicznego zapewniają one minimalny poziom ochrony zgodny z normą ANSI. Ponadto wszystkie hełmy z automatycznym przyciemnianiem spełniające normy zapewniają stuprocentową ochronę przed szkodliwym promieniowaniem podczerwonym i ultrafioletowym, a ich stopień przyciemnienia może wynosić od #8 w zastosowaniach o niskim natężeniu prądu do #13 w zastosowaniach o wysokim natężeniu prądu.
Hełmy spawalnicze typu pasywnego nosi się w pozycji podniesionej, a spawacze opuszczają je na miejsce tuż przed zapaleniem łuku, wykonując szybki ruch głową lub skręcając szyję. Są one ekonomicznym rozwiązaniem, ale:
• Dla początkujących lub osób bez doświadczenia ustawienie elektrody w odpowiedniej pozycji przy założonym hełmie może stanowić trudność. Może to skutkować nieprawidłowym rozpoczęciem spawania, co z kolei może prowadzić do wad spoin lub konieczności nadmiernego szlifowania.
• Spawanie punktowe lub wykonywanie wielu krótkich spoin może być trudne i nieefektywne, ponieważ spawacz musi wielokrotnie podnosić i opuszczać hełm spawalniczy.
• Powtarzające się podnoszenie i opuszczanie hełmu może powodować zmęczenie szyi, a w niektórych przypadkach może prowadzić do urazów spowodowanych powtarzającym się obciążeniem.
• Brak zablokowania hełmu w odpowiedniej pozycji lub niewłaściwe wyczucie czasu może prowadzić do niezamierzonych błysków łuku, jeśli łuk uderzy, zanim hełm znajdzie się na miejscu.
3. Soczewki o stałym lub zmiennym stopniu przyciemnienia.
Jeśli zdecydowałeś się na soczewkę samozaciemniającą, musisz wybrać między soczewką o stałym a zmiennym stopniu zaciemnienia, w zależności od Twoich potrzeb spawalniczych. Soczewka o stałym stopniu zaciemnienia może przyciemnić się jedynie do z góry określonego poziomu, zazwyczaj #10. Takie soczewki sprawdzają się doskonale podczas spawania przy użyciu jednej metody i jednego materiału. W przypadku większej liczby metod i materiałów lepiej wybrać soczewkę o zmiennym stopniu zaciemnienia.
4. Czas reakcji obiektywu.
Jest to czas, jaki zajmuje soczewce zaciemnienie się w momencie pojawienia się iskry spawalniczej. Powinien on być niezwykle krótki. Najmniejsze opóźnienie może spowodować tzw. „zjawisko łuku elektrycznego”, czyli dyskomfort i uczucie suchości w oczach, co może prowadzić do poważnego uszkodzenia wzroku. Szybkość waha się od 1/3600 sekundy (w przypadku soczewek podstawowych) do 1/20 000 sekundy w przypadku soczewek przemysłowych lub profesjonalnych. Im większa ułamkowa wartość, tym szybszy czas reakcji soczewki.
5. Czujniki łuku.
Różnica między podstawowymi a bardziej profesjonalnymi hełmami spawalniczymi z automatycznym przyciemnianiem polega na liczbie czujników wykrywających iskry spawalnicze, które uruchamiają proces przyciemniania. Podstawowe hełmy mają dwa czujniki, natomiast te bardziej zaawansowane – trzy lub cztery.
6. Waga i wygoda.
Ponieważ spawacze noszą hełm przez wiele godzin, warto wziąć pod uwagę te dwa czynniki, aby zmniejszyć zmęczenie szyi i ryzyko innych urazów. Oto kilka wskazówek: wybierz hełm o wadze około pół kilograma, przymierz go i wyreguluj, aby sprawdzić, czy jest wygodny, a także upewnij się, że pałąk i opaska są wygodne, dobrej jakości i dobrze dopasowane.
7. Obszar widzenia.
Każdy hełm spawalniczy ma swój własny pole widzenia, dlatego warto wypróbować różne opcje, aby sprawdzić, która z nich najlepiej Ci odpowiada. Zależy to od tego, czy wolisz szersze pole widzenia, czy węższe, które pozwala skupić się na konkretnym obszarze. Jakość hełmu ma bezpośredni wpływ na to, jak postrzegasz ślad spawalniczy i jego otoczenie, a co za tym idzie – wpływa na jakość Twojej pracy.
8. Wybierz renomowaną markę
Chociaż ta wskazówka ma zastosowanie w wielu różnych branżach i w odniesieniu do wielu produktów, ma ona szczególne znaczenie w branży spawalniczej – podczas pracy w bardzo wysokich temperaturach lub w trudnych pozycjach należy upewnić się, że sprzęt działa prawidłowo. Największe marki w branży spawalniczej mają wieloletnie doświadczenie we współpracy bezpośrednio ze spawaczami, dostarczając wysokiej jakości sprzęt i uwzględniając ich opinie.
Warto posłuchać doświadczonych współpracowników i skorzystać z ich rad – ich doświadczenia z różnymi markami mogą okazać się naprawdę cenne przy podejmowaniu decyzji o wyborze konkretnej marki. Czasami nie chodzi tylko o cenę i jakość, ale także o wsparcie, jakie firma zapewnia klientom, czy dostępność części zamiennych.
Jeśli zamierzasz zostać spawaczem lub już nim jesteś, warto poświęcić trochę czasu na wybór hełmu spawalniczego, który najlepiej odpowiada Twoim potrzebom i warunkom pracy.
(*) Amerykański Instytut Normalizacyjny
