Lasfouten komen helaas vaker voor dan je zou denken. Ze kunnen het gevolg zijn van allerlei factoren, zoals verkeerde technieken, materiaal van slechte kwaliteit of ongunstige omgevingsomstandigheden. Hoe vaak deze fouten voorkomen, hangt af van de ervaring van de lasser, de gebruikte apparatuur en de projectspecificaties.
Tijdens het lasproces kunnen er onregelmatigheden ontstaan als gevolg van verkeerde technieken of een verkeerde uitlijning van het werkstuk ten opzichte van de lasser, wat eveneens de kwaliteit van de las kan aantasten. Wanneer een onregelmatigheid of onderbreking niet voldoet aan de goedkeuringsnorm of deze niet overtreft, wordt dit beschouwd als een defect. In dit artikel bespreken we enkele van de meest voorkomende lasdefecten en gaan we dieper in op de oorzaken ervan, samen met praktische oplossingen om deze te verhelpen.
Wat is een lasfout?
Een lasfout is een onvolkomenheid of afwijking in een lasverbinding die niet voldoet aan de gewenste kwaliteit of specificaties. Deze fouten kunnen de integriteit, sterkte en functionaliteit van de las in gevaar brengen, wat kan leiden tot constructief falen of verminderde prestaties van het gelaste onderdeel.
Lasfouten kunnen verschillende vormen aannemen, zoals scheuren, porositeit en nog veel meer. Deze problemen kunnen het gevolg zijn van allerlei factoren, zoals onjuiste lasparameters, onvoldoende voorbereiding van de materialen, gebrekkige kwaliteitscontrole of omgevingsfactoren. Maar zelfs de meest ervaren lassers krijgen af en toe te maken met fouten.
Het opsporen en verhelpen van lasfouten, de onderliggende oorzaken daarvan en effectieve oplossingen is van cruciaal belang om de betrouwbaarheid en veiligheid van gelaste constructies of onderdelen te waarborgen. Dit gebeurt vaak door middel van visuele inspectie, niet-destructieve testmethoden en corrigerende maatregelen zoals opnieuw lassen, slijpen of warmtebehandeling.
Soorten lasfouten
Allereerst is het goed om te weten hoe defecten worden ingedeeld. Afhankelijk van de locatie van de las kunnen defecten extern of intern zijn. Op basis van hun grootte, vorm en ligging kunnen ze worden ingedeeld in volumetrische of vlakke defecten.
Van sierlijke poorten en hekwerken tot minutieus vervaardigde sieraden en beeldhouwwerken: dankzij smederijlassen konden ingewikkelde ontwerpen en decoratieve motieven worden gerealiseerd, wat het cultureel erfgoed en het esthetisch gevoel heeft verrijkt. Zo hebben smeden en ambachtslieden door de geschiedenis heen smederijlastechnieken toegepast om functionele voorwerpen te maken die zowel schoonheid als artistieke expressie uitstralen.
- Ondersnijding. Dit is een uitwendige fout die wordt gekenmerkt door een groef of verdieping langs de lasvoet, waardoor de dikte van het basismetaal afneemt en het werkstuk zwak wordt. Dit kan worden veroorzaakt door een te lage temperatuur tijdens de kristallisatie van de lasverbinding, of door het niet aanhouden van de juiste lasverplaatsingssnelheid. Een overlappende las ontstaat daarentegen wanneer de las zich buiten de lasvoet uitstrekt.
- Overmatige versterking. Dit is een teveel aan materiaal dat tijdens de laatste laslagen is aangebracht. Deze fout kan het gevolg zijn van een te hoge lasstroom, te lage lasverplaatsingssnelheden en een onjuiste opstelling van de lasverbinding. Afhankelijk van de normen wordt er sprake van overmatige dikte geacht als deze meer dan 3 mm bedraagt (meestal ligt de toegestane marge tussen 1 en 3 mm).
- Overmatige spettering. Dit zijn de druppels lasmetaal die tijdens het lassen worden weggeslingerd en aan het omliggende metaal blijven kleven.
- Interne scheuren. Deze ontstaan wanneer er bij het ponsen van een onderdeel een zeer hoge spanning wordt uitgeoefend, waardoor er een interne spanning in het metaal ontstaat. Deze spanning blijft bestaan nadat het materiaal is afgekoeld en leidt tot scheuren. Deze scheuren liggen verborgen in de lasverbinding en worden vaak alleen ontdekt met behulp van niet-destructieve testmethoden, zoals röntgen- of ultrasoononderzoek. Het kan gaan om langs-, dwars- of kratervormige scheuren. Deze scheuren kunnen zich door het materiaal voortzetten, waardoor de sterkte ervan in het gedrang komt.
- Onvolledige doorbranding. Dit is een vorm van onvolledige versmelting die optreedt wanneer er een tekort aan doorbranding is in de doorbranding of de wortelnaad. Het lasmetaal dringt niet volledig door tot in de dikte van de lasnaad (geen volledige doorbranding).
Volumetrische lasfouten
Volumetrische defecten zijn driedimensionale onvolkomenheden die zich voordoen in het lasmetaal of de warmtebeïnvloede zone (HAZ). Dit betekent dat ze zich binnen de lasverbinding voordoen en het volume of de interne structuur ervan beïnvloeden.
- Porositeit. Dit defect ontstaat wanneer gasbellen tijdens het stollen in het lasmetaal ingesloten raken. Het beïnvloedt de las door de dwarsdoorsnede te verkleinen en kan verspreid over de las voorkomen of plaatselijk beperkt zijn. Bovendien is het een soort defect dat zowel inwendig als uitwendig kan voorkomen: het is soms zichtbaar aan het oppervlak van de las, maar soms zijn er niet-destructieve inspectiemethoden nodig om het op te sporen. De gasbellen zijn niet zichtbaar aan het oppervlak van de las, maar kunnen de sterkte ervan aantasten.
- Slakinsluitingen. Dit zijn niet-metalen vaste stoffen die in het lasmetaal zijn ingesloten. Slakinsluitingen zijn vaak het gevolg van het niet toepassen van de juiste lastechniek, waardoor de slak niet naar het oppervlak van het lasbad kan drijven om te worden verwijderd.
Lattige lasfouten
Vlakke lasfouten zijn onvolkomenheden die zich voordoen langs het oppervlak of in één vlak van een lasverbinding. Deze fouten zijn doorgaans tweedimensionaal en zijn van groot belang omdat ze de structurele integriteit van de las in gevaar kunnen brengen, wat kan leiden tot mogelijk falen onder trekbelasting.
- Gebrek aan versmelting. Dit is een onderbreking in de lasnaad, waarbij het basismateriaal en het toevoegmateriaal niet met elkaar vermengen; dit kan zich voordoen in tussenlagen van de lasnaad en leiden tot onvolledige doordringing.
- Ondervulling. Dit is een langwerpig, doorlopend of onderbroken gebied in het oppervlak van een lasnaad dat onder het niveau van het omringende basismetaal ligt, als gevolg van onvoldoende aanbrenging van lasmetaal. Dit defect is aan de buitenkant zichtbaar en kan worden vastgesteld door middel van visuele inspectie. Factoren zoals een hoge lasverplaatsingssnelheid en een te hoge warmte-inbreng zijn veelvoorkomende oorzaken van ondervulling.
Indeling van lasfouten | |||
GEBIED | VORM | ||
| Extern defect | Intern defect | Volumetrisch defect | Vlakke afwijking |
| Overmatige versterking | Scheuren | Slakinsluiting | Gebrek aan fusie |
| Poreusheid | Poreusheid | Poreusheid | Te weinig vulling |
| Ondersnijding | Onvolledige penetratie | Overlap | Onvolledige penetratie |
| Spetters | Scheuren | ||
Het is belangrijk dat lassers en inspecteurs deze classificaties begrijpen, aangezien ze bepalend zijn voor de methoden die worden gebruikt om de gebreken op te sporen en te verhelpen. Oplossingen voor deze gebreken kunnen bestaan uit het gebruik van geschikte materialen, het verwijderen van onzuiverheden, het hanteren van een geschikte elektrodehoek, het op de juiste wijze voorverwarmen van de lasnaad indien nodig, en het hanteren van een passende lasverplaatsingssnelheid tijdens het proces.
Voorbeelden van oplossingen voor lasfouten | |
| Ondersnijding |
|
| Poreusheid |
|
| Onvolledige fusie |
|
| Lasbarst |
|
Gebruikmaken van augmented reality-technologie
Wist je dat Soldamatic tijdens de oefening begeleiding kan bieden? Deze AR-lassimulator analyseert je bewegingen tijdens de oefening, geeft direct feedback en maakt het zo leerzamer. De lasser kan in realtime zien of de hoek, de verplaatsingssnelheid of de spanningswaarden niet goed zijn, omdat er tijdens de simulatie rode signalen verschijnen. Aan de andere kant verschijnen de aanwijzingen in het groen als de oefening correct wordt uitgevoerd.
Bovendien kan het spiergeheugen worden verbeterd zonder verspilling van grondstoffen zoals koolstofstaal, aluminium of roestvrij staal. Het toepassen van de juiste lastechnieken en het vermijden van veelvoorkomende lasfouten is eveneens essentieel voor een goed beheer van de grondstoffen. Augmented Reality-technologie biedt een zeer positieve manier om deze kosten te beperken.
Deze baanbrekende oplossing is ontwikkeld en biedt tal van voordelen voor lasopleidingen en de ontwikkeling van vaardigheden. Soldamatic biedt verschillende opleidingsprogramma's aan die zijn gecertificeerd door bekende lasverenigingen, afgestemd op uw specifieke behoeften. In onze rubriek Casestudy's kunt u zien welke industriële bedrijven en vakscholen de Augmented Methodologytoepassen.
Je kunt ook je eigen oefening samenstellen om de vaardigheden van de lassers te beoordelen. Met Soldamatic kun je bijvoorbeeld vanaf het begin een WPS met onjuiste waarden genereren. Als ze dan met de lasnaad beginnen, laat de simulatie zelf tijdens het lasproces de fouten zien. Daarnaast kunnen ze de lasnaad analyseren in de analysemodule die direct na de oefening verschijnt.
34%
meer gecertificeerde lassers dan bij de traditionele methode
56%
afname van de reële leertijd
68%
daling van de laboratoriumkosten
84%
minder ongevallen
Een vernieuwende aanpak om lasfouten te beperken
Lasongevallen doen zich voor wanneer veiligheidsmaatregelen worden verwaarloosd. Interne gebreken vereisen vaak geavanceerdere inspectietechnieken, zoals ultrasoon onderzoek of röntgenonderzoek, terwijl externe gebreken vaak al door visuele inspectie kunnen worden opgespoord. Deze gebreken kunnen worden verholpen door onzuiverheden te verwijderen, een geschikte elektrodehoek te gebruiken of tijdens het lasproces de juiste lasverplaatsingssnelheid aan te houden. Door inzicht te krijgen in de onderliggende oorzaken van deze veelvoorkomende lasgebreken en effectieve maatregelen te nemen, kunnen lassers de kwaliteit, sterkte en betrouwbaarheid van hun lasnaden verbeteren.
Voortdurende bijscholing, het naleven van de beste praktijken op het gebied van lassen en oog voor detail zijn essentieel om defecten tot een minimum te beperken en een superieure laskwaliteit te bereiken in diverse industriële toepassingen. AR-systemen stellen lassers in staat om met grotere precisie en efficiëntie te werken, terwijl ze de veiligheid, productiviteit en kosteneffectiviteit bevorderen. Soldamatic is de oplossing om de beste werkwijzen en foutpreventie te benadrukken.
